DW: Zgjedhjet në Kosovë me Kurtin e Osmanin si rivalë dhe me koston e polarizimit politik

Zgjedhjet e së dielës në Kosovë – të tretat brenda më pak se 16 muajve – karakterizohen nga përplasja mes kryeministrit Albin Kurti dhe ish-presidentes Vjosa Osmani, dikur aleatë, ngërçi në dialogun me Serbinë dhe pengesat në integrimin europian.

Fushata aktuale zgjedhore në Kosovë karakterizohet jo vetëm nga konkurrenca e zakonshme mes partive rivale politike, por edhe nga shpërbërja e një prej aleancave më të rëndësishme politike në vend në vitet e fundit, asaj mes kryeministrit Albin Kurti, i cili ka udhëhequr qeverinë për gjashtë vitet e fundit, dhe ish-presidentes Vjosa Osmani, shkruan Deutsche Welle.

Osmani ishte tashmë aleate politike e Albin Kurtit dhe kishte mbështetjen e kryeministrit kur u zgjodh presidente nga Kuvendi i Kosovës në vitin 2021.

Në atë kohë, të dy shiheshin si një motor ndryshimi dhe lufte kundër korrupsionit në Kosovë. Tani, ata janë rivalë.

Asnjë konsensus në parlament

Kur mandati i Osmanit përfundoi në fillim të këtij viti, Kurti nuk e mbështeti atë për një mandat të dytë.

Kurti ka thënë se “presidenti duhet të jetë një figurë unifikuese dhe përfaqësuese” dhe se, sipas tij, Osmani ka ambicie politike për t’u përfshirë në një parti politike dhe për të kërkuar mbështetje të drejtpërdrejtë nga votuesit.

Në vend të saj, kryeministri propozoi kandidatë nga partia e tij, Vetëvendosje. Por deputetët e opozitës nuk u rreshtuan pas këtyre kandidatëve.

Zgjedhjet e parakohshme parlamentare të së dielës – të tretat në vetëm pak më pak se 16 muaj – u shkaktuan pasi Kuvendi i Kosovës në prill dështoi për herë të dytë të zgjidhte një president të ri.

Osmani tani kandidon për parlament si kandidate e partisë së saj të mëparshme, Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK).

Duke folur në një tubim zgjedhor, ajo u tha mbështetësve: “Ju votoni për të vendosur nëse Kosova do të jetë shtet i qytetarëve të saj apo shtet i vetëm një njeriu”.

Pse u prish aleanca Kurti-Osmani?

“Kurti dhe Osmani janë politikanë me orientime ideologjike të kundërta, të cilët u bashkuan për sinergjinë politike të momentit, duke u perceptuar nga qytetarët si shpresa e ndryshimit, veçanërisht kundër korrupsionit”, i tha DW-së analisti politik dhe profesori i gazetarisë Arben Fetoshi.

Fetoshi vazhdoi duke thënë se megjithëse të dy kishin dallime në politikën e jashtme dhe në çështjen e koordinimit me partnerët ndërkombëtarë, ata nuk patën përplasje të mëdha gjatë mandatit katërvjeçar të qeverisë Kurti.

“Prandaj, rivaliteti i tyre në garën aktuale buron kryesisht nga mungesa e mbështetjes për mandatin e dytë të Osmanit, por nuk përjashton dimensionin personal dhe orientimin ideologjik të secilit”, tha ai.

Bllokim politik

Analistët thonë se për një vend që ende po përpiqet të konsolidojë institucionet demokratike, të afrohet me BE-në dhe të avancojë dialogun me Serbinë fqinje, cikli në dukje i pafund i zgjedhjeve në Kosovë nxjerr në pah një problem tjetër të madh, përkatësisht pamundësinë e klasës së saj politike për të ndërtuar kompromis institucional.

Vetëvendosja e Kurtit ka fituar disa zgjedhje që nga viti 2021, më së fundi duke marrë 51% të votave në zgjedhjet e fundit të 28 dhjetorit, rreth 30 pikë përqindjeje përpara rivalit më të afërt, Partisë Demokratike të Kosovës (PDK). Kjo i ka dhënë Kurtit një avantazh të konsiderueshëm ndaj rivalëve të tij politikë.

Politologu Artan Muhaxhiri thotë se hendeku i madh elektoral mes Vetëvendosjes së Kurtit dhe partive opozitare ka krijuar një çekuilibër të ri politik, në të cilin asnjëra palë nuk është në gjendje të shtyjë përpara zgjidhje.

Ai paralajmëron se nëse rezultatet e këtyre zgjedhjeve nuk sjellin ndryshime të mëdha, ngërçi aktual mund të vazhdojë.

Ndikimi në marrëdhëniet e jashtme

Pasojat e situatës aktuale nuk kufizohen vetëm në politikën e brendshme.

Marrëdhëniet mes qeverisë së Kurtit dhe partnerëve perëndimorë kanë qenë të vështira vitet e fundit, veçanërisht për shkak të tensioneve në veri të Kosovës, ku mbi 90% e popullsisë janë serbë të Kosovës, dhe faktit që qeveria Kurti ka ndërmarrë hapa të njëanshëm atje pavarësisht kritikave nga Washingtoni dhe Brukseli.

Këto veprime përfshijnë mbylljen e strukturave paralele serbe që veprojnë në zonat e banuara me serbë në Kosovë, si zyrat postare serbe, zyrat që lëshojnë dokumente të ndryshme serbe për qytetarët serbë të Kosovës dhe objektet komunale.

Si rezultat, Kosova është përballur me masa ndëshkuese nga BE-ja dhe me një ftohje të dukshme të marrëdhënieve me disa nga aleatët e saj.

Kosova, Serbia dhe BE-ja

Kosova është i vetmi vend i Ballkanit që ende nuk ka statusin e vendit kandidat për BE.

Zyrtarët e BE-së kanë deklaruar vazhdimisht se integrimi evropian i Kosovës varet nga suksesi i dialogut me Serbinë për përmirësimin e marrëdhënieve dypalëshe dhe të jetës së qytetarëve në të dy vendet.

Artan Muhaxhiri e konfirmon këtë, duke shtuar: “Injorimi naiv i këtij qëndrimi vetëm sa e thellon stagnimin aktual, duke larguar qindra milionë në injeksione financiare [mbështetje nga BE-ja] dhe mundësi të shumta për rimëkëmbje politike dhe ekonomike”.

Ka pasur gjithashtu mosmarrëveshje lidhur me mënyrën se si menaxhohet dialogu me Serbinë.

Megjithatë, Arben Fetoshi thotë se ngërçi në dialogun me Serbinë, i ndërmjetësuar nga BE-ja, nuk mund të kuptohet pa marrë parasysh qasjen e Serbisë në këtë proces.

“Bllokimet në dialogun e Brukselit kanë një dimension tjetër për shkak të qasjes agresive të Serbisë dhe qëllimeve të saj ekspansioniste. Ndërhyrja hibride [e Serbisë] në Kosovë — veçanërisht në zgjedhje — synon të kontrollojë përfaqësimin e komunitetit serb në mënyrë që të vazhdojë ta përdorë atë si instrument kundër Kosovës,” tha ai, duke shtuar se neutraliteti i BE-së në procesin e normalizimit mes dy fqinjëve nuk ka qenë i suksesshëm.

Përshkallëzimi i retorikës politike

Një tjetër karakteristikë e fushatës zgjedhore të 7 qershorit është ashpërsimi i gjuhës politike – jo vetëm në tubimet zgjedhore, por edhe në rrjetet sociale.

Alban Zeneli, profesor i gazetarisë në Universitetin e Prishtinës, i tha DW se kjo zhvendosje drejt një gjuhe më të ashpër po përdoret si mjet elektoral.

“Politikanët po përdorin këtë gjuhë, e cila është jashtëzakonisht polarizuese dhe përfshin fyerje, etiketim dhe thjeshtëzime, si një taktikë zgjedhore për të ‘përçarë dhe sunduar’. Në këtë mënyrë, ata polarizojnë dhe ndajnë shoqërinë për të fituar më shumë mbështetje”, i tha ai DW.

“Kjo gjuhë ka pasoja serioze për shoqërinë, duke e ndarë atë edhe për çështje që nuk janë shumë politike, si ekonomia, siguria dhe politikat arsimore”, tha ai.

Zeneli vazhdoi duke thënë se pas pothuajse dy vitesh fushatash zgjedhore kombëtare dhe lokale, retorika është përshkallëzuar, duke rezultuar në “përplasje fizike, kërcënime dhe dhunë online kundër kundërshtarëve politikë”.

Çfarë i duhet Kosovës nga këto zgjedhje

Analistët që folën për DW ranë dakord se pavarësisht premtimeve të partive për zhvillim ekonomik, rritje pagash apo investime strategjike, një pyetje kyçe në këtë fushatë zgjedhore mbetet nëse politikanët e Kosovës janë të gatshëm të ndërtojnë kulturën e kompromisit që aktualisht u mungon.

Por edhe më e rëndësishme se kaq është pyetja nëse zgjedhjet e së dielës do t’i japin më në fund Kosovës një elitë politike të aftë për të qeverisur, bashkëpunuar dhe për ta kthyer vendin në rrugën e reformave, dialogut dhe integrimit europian.