Çfarë është ‘pluhuri bërthamor’ që përmend Trump dhe çfarë do të thotë në të vërtetë uraniumi i pasuruar?”

Presidenti amerikan Donald Trump gjatë një takimi në Las Vegas, Nevada, të enjten, ka deklaruar se Irani ka pranuar të mos ketë armë bërthamore dhe të dorëzojë “pluhurin e tij bërthamor”, një term që ai e përdor për të përshkruar rezervat e uraniumit shumë të pasuruar të Iranit.

“Pluhuri bërthamor” nuk është një term i njohur në industrinë bërthamore dhe ekspertët thonë se mënyra se si Trump dhe negociatori i tij kryesor Steve Witkoff flasin për pasurimin e uraniumit ngre dyshime për nivelin e tyre të kuptimit teknik të çështjes.

Që nga bisedimet SHBA–Iran në shkurt, Witkoff, një ish-zhvillues i pasurive të paluajtshme që po udhëheq negociatat së bashku me Jared Kushner, ka bërë deklarata që sipas ekspertëve tregojnë mungesë të thellë ekspertize.

Uraniumi duhet të pasurohet për të krijuar një reaksion zinxhir të mjaftueshëm për armë bërthamore ose për prodhimin e energjisë.

Uraniumi gjendet në sasi të mëdha në koren e Tokës, por shumica e tij rreth 99%,  është izotopi uranium-238, i cili është më pak i përshtatshëm për fision. Reaksioni zinxhir kërkon izotopin uranium-235, i cili ka një numër të çuditshëm neutronesh dhe si rrjedhojë bërthama e tij ndahet më lehtë.

Për t’u përdorur si lëndë djegëse në reaktorë bërthamorë ose për të ndërtuar armë bërthamore, uraniumi “pasurohet” duke rritur përqendrimin e uraniumit-235. Nivelet e ndryshme të pasurimit kanë përdorime dhe rëndësi strategjike shumë të ndryshme.

Që nga tërheqja e SHBA-së nga marrëveshja bërthamore me Iranin gjatë mandatit të parë të Trump, Irani ka vazhduar të pasurojë uraniumin gjithnjë e më afër nivelit për armë bërthamore.