Ukraina, 4 vjet luftë dhe konflikt pa fund në horizont

Lufta në Ukrainë, e cila filloi me pushtimin rus më 24 shkurt 2022, hyn në vitin e saj të pestë sot, të martën. Pas katër vitesh luftimesh të ashpra, shkatërrimesh dhe përpjekjesh diplomatike, lufta më e përgjakshme në tokën evropiane që nga Lufta e Dytë Botërore vazhdon. Bilanci i humbjeve në njerëz dhe infrastrukturë është i madh, ndërsa diplomacia mbetet e ngadaltë.

Humbjet njerëzore

Numri i viktimave nga të dyja palët mbetet i paqartë, pas viteve të tëra konflikti dhe bombardimeve vdekjeprurëse.

Sipas numërimit të fundit të OKB-së , në vitin 2025, afërsisht 15,000 civilë u vranë dhe 40,600 u plagosën në territorin ukrainas, por numri aktual i viktimave është “me shumë mundësi dukshëm më i lartë”, kryesisht sepse vëzhguesit kanë vështirësi në hyrjen në zonat e pushtuara.

Qindra njerëz janë vrarë në sulmet e nisura nga Ukraina kundër zonave kufitare ruse, sipas vlerësimeve.

Lidhur me viktimat ushtarake, Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky pranoi në fillim të shkurtit se 55,000 ushtarë ukrainas janë vrarë që nga viti 2022 , një numër që konsiderohet shumë më i ulët se ai real, kryesisht për shkak të dhjetëra mijëra të zhdukurve.

Rusia ka heshtur për viktimat e veta, por ato vlerësohet të kalojnë 177,000, sipas Shërbimit Rus të BBC-së dhe medias ruse Mediazona, të cilat mbështeten në të dhëna me burim të hapur.

Organizata amerikane e kërkimit, Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS), flet për 325,000 ushtarë rusë të vdekur dhe 100,000-140,000 ukrainas deri në vitin 2022.

Sipas OKB-së, ka afërsisht 6 milionë refugjatë ukrainas jashtë vendit.

Fatkeqësi

Lufta shkatërroi zona të gjera, kryesisht në Ukrainën lindore, ku qytete të tëra, si Bakhmuti, Toretski dhe Vovçanski, u shndërruan në rrënoja.

Sulmet ruse në infrastrukturën energjetike shkatërruan rrjetin ukrainas, duke lënë miliona njerëz pa ngrohje dhe energji elektrike.

Sipas Kombeve të Bashkuara, rreth 20% e territorit të Ukrainës është e mbushur me mina.

Kostoja totale e rindërtimit të Ukrainës vlerësohet në më shumë se 500 miliardë euro gjatë një dekade, sipas një vlerësimi të përbashkët nga qeveria ukrainase, BE-ja, Banka Botërore dhe OKB-ja.

Situata në front

Pas përparimeve dhe tërheqjeve të njëpasnjëshme nga të dyja palët në vitet 2022 dhe 2023, konflikti tani ka degjeneruar në një luftë rraskapitëse, me përparime të ngadalta dhe të kushtueshme, nën kërcënimin gjithnjë të pranishëm të dronëve.

Rusia mban rreth 20% të territorit të Ukrainës, megjithatë një e treta e tij ishte tashmë nën kontrollin e forcave ruse ose pro-ruse para vitit 2022.

Luftimet janë përqendruar në Donbas, pellgu i madh industrial në Ukrainën lindore, ku ushtria ruse ka pushtuar pothuajse të gjithë rajonin e Luhanskut dhe rreth 83% të atij të Donetskut, sipas një analize nga Agence France-Presse të të dhënave nga Instituti për Studimin e Luftës (ISW), një grup mendimtarësh me seli në SHBA.

Ushtria ruse gjithashtu mban zona të mëdha në rajonet jugore të Khersonit dhe Zaporizhias dhe pjesë të vogla në Sumy (veri), Kharkiv (verilindje) dhe Dnipropetrovsk (Ukraina qendrore).

Diplomacia në lëvizje të ngadaltë

Edhe pse luftimet vazhdojnë, rusët dhe ukrainasit kanë negociuar një armëpushim që nga viti 2025, nën presionin e Presidentit të SHBA-së, Donald Trump.

Raunde të shumta bisedimesh u zhvilluan në Stamboll, Abu Dhabi dhe Gjenevë, pa çuar në rezultate të prekshme.

Një nga pengesat kryesore është ajo territoriale: Rusia kërkon tërheqjen e forcave ukrainase nga zonat që ende kontrollojnë në Donetsk, diçka që ukrainasit e refuzojnë.

Ukraina këmbëngul gjithashtu se është e nevojshme të shpallet një armëpushim sa më shpejt të jetë e mundur, ndërsa Moska refuzon të ndalojë armiqësitë nëse nuk hidhen më parë themelet e një marrëveshjeje paqeje “të qëndrueshme”.

Ekonomia dhe sanksionet

Ekonomia ruse po i reziston sanksioneve perëndimore , duke gjetur tregje paralele për importet dhe shitjet e hidrokarbureve. Industria ka përfituar nga porositë masive ushtarake.

Megjithatë, ekonomia po fillon të tregojë shenja lodhjeje , për shkak të mungesës së vazhdueshme të fuqisë punëtore dhe inflacionit të lartë. Shteti rus po përballet me një deficit buxhetor në rritje dhe rënie të të ardhurave nga nafta.

Ukraina, nga ana e saj, ka humbur një të tretën e PBB-së së saj që nga viti 2022 dhe po përballet me shkatërrimin e infrastrukturës së saj, problemet me eksportet e saj dhe ikjen e një pjese të madhe të fuqisë punëtore jashtë vendit ose rekrutimin e saj në forcat e armatosura.

Ekonomia ukrainase është rimëkëmbur disi kohët e fundit, por vendi është shumë i varur nga Perëndimi për të financuar mbrojtjen dhe shpenzimet aktuale.

Aleatët dhe mbështetësit

Që nga fillimi i vitit 2022, përpjekja luftarake e Kievit është siguruar kryesisht nga furnizimet me armë dhe municione nga aleatët e saj , si dhe nga informacionet nga inteligjenca perëndimore dhe shërbimet ushtarake.

Evropa është tani donatori kryesor i ndihmës për Ukrainën, me 201 miliardë euro të dhëna tashmë dhe 178 miliardë të tjera që do të jepen në të ardhmen, sipas llogaritjeve të Institutit Gjerman të Kielit.

Pasi Donald Trump u rikthye në Shtëpinë e Bardhë, SHBA-të, të cilat i kishin dhënë Ukrainës 115 miliardë dollarë ndihmë që nga viti 2022, praktikisht ndaluan së ofruari ndihmë pa kompensim nga Kievi.

Sipas Institutit Kiel, Ukraina ka marrë nga aleatët e saj afërsisht 900 tanke, 1,200 transportues të blinduar, 850 armë artilerie, 85 sisteme kundërajrore dhe avionë luftarakë, si dhe municione.

Koreja e Veriut i dërgoi municione Rusisë dhe dërgoi mijëra ushtarë për të luftuar përkrah rusëve, kundër ukrainasve, në tokën ruse.

Moska ka marrë gjithashtu dronë dhe raketa nga Irani dhe mbështetet në teknologjinë e vet për të prodhuar dronë, sipas perëndimorëve të cilët akuzojnë gjithashtu Kinën se po ndihmon Rusinë të anashkalojë sanksionet.