Temperatura e lartë: Çfarë i bën nxehtësia viruseve në trup?

Në Greqinë e lashtë, Hipokrati besonte se ethet kishin veti shëruese dhe se “zienin” sëmundjen brenda trupit. Më vonë, rreth shekullit XVIII, mjekët filluan të besonin se ethet ishin vetë sëmundje, e cila mund “ta ziente” pacientin, ndaj edhe trajtoheshin në mënyrë agresive.

Sot dihet se temperatura e lartë është pjesë e mekanizmit natyror të sistemit imunitar për t’u mbrojtur nga infeksionet. Ajo shfaqet te njeriu, por edhe te shumë specie të tjera shtazore. Kërkimet e fundit tregojnë se ngritja e temperaturës mund t’i ndihmojë trupit të largojë viruset, edhe pse mekanizmi i plotë mbetet ende i paqartë.

Mikrobiologu Sam Wilson nga Universiteti i Kembrixhit thotë se, edhe pse “ekziston një lidhje mes temperaturës dhe viruseve, në nivel molekular ende nuk kuptojmë saktësisht si ndikon nxehtësia tek ato”.

A është nxehtësia ajo që godet drejtpërdrejt virusin apo thjesht forcon imunitetin?

Ekzistojnë dy teori: njëra sugjeron se nxehtësia e dëmton vetë virusin, ashtu siç mendonte Hipokrati. Tjetra thotë se ethet nuk janë “armiku kryesor” i virusit, por një nxitës që fuqizon imunitetin ose një efekt anësor i përgjigjes mbrojtëse të trupit.

Pikërisht për këtë paqartësi, Wilson dhe ekipi i tij realizuan një studim të publikuar në revistën Science. Rezultatet treguan se, të paktën te minjtë, vetë temperatura e lartë mjafton për të frenuar disa viruse.

Si u zhvillua studimi?

Studiuesit përdorën virusin e gripit të shpendëve – specie që kanë temperaturë më të lartë trupore se njerëzit. Ata identifikuan një pjesë të gjenomit të virusit, PB1, që e ndihmon atë të mbijetojë në nxehtësi. Këtë element e futën në një virus njerëzor të gripit, duke krijuar dy versione pothuajse identike: një të zakonshëm dhe një “rezistent ndaj nxehtësisë”.

Minjtë u zgjodhën si model sepse nuk zhvillojnë ethe natyralisht kur infektohen me grip, çka u lejoi shkencëtarëve të rrisnin temperaturën e mjedisit për të simuluar ethet.

• Rezultatet ishin të qarta: në temperaturë normale, të dy grupet e minjve u sëmurën njësoj. Por në mjedis më të ngrohtë, minjtë e infektuar me virusin “e zakonshëm” u sëmurën dukshëm më pak. Ata me virusin rezistent ndaj nxehtësisë u prekën rëndë. Këto gjetje tregojnë se vetë nxehtësia luan rol të rëndësishëm në frenimin e infeksionit

Mikrobiologu Daniel Barreda nga Universiteti i Albertës vlerëson se “studimi konfirmon se temperatura është një pjesë e rëndësishme dhe efikase e mbrojtjes ndaj infeksioneve”, por shton se kjo nuk përjashton mundësinë që ethet të forcojnë edhe sistemin imunitar.

Çfarë nënkupton kjo për njerëzit?

Ekspertët kujtojnë se sistemi imunitar i njeriut dallon nga ai i minjve. Mjeku urgjentist Joe Alcock paralajmëron se temperaturat shumë të larta mund të jenë të rrezikshme për njerëzit, pasi dëmtimi i qelizave ndodh shpejt në nivele ekstreme.

Megjithatë, të gjitha provat tregojnë se ethet nuk janë rastësore – ato ekzistojnë për një arsye. Pavarësisht kësaj, në praktikë, shumica reagojnë automatikisht: sapo rritet temperatura, marrin paracetamol ose ibuprofen.

“Pyetja është: duke marrë ilaçe për të ulur temperaturën gjatë një infeksioni viral, a ia vështirësojmë trupit luftën ndaj virusit?”, thotë Alcock. Kjo mbetet një dilemë e hapur.

Kur duhet ulur temperatura dhe kur duhet lënë të bëjë punën e vet?

Ilaçet kundër temperaturës janë të domosdoshme kur ethet janë shumë të larta, te foshnjat dhe fëmijët e vegjël, te pacientët me sëmundje kronike dhe te personat që nuk e përballojnë dot gjendjen.

Por shkenca po sugjeron gjithnjë e më shumë kujdes: në disa raste, trupi e di vetë më mirë si të luftojë virusin – dhe ndonjëherë i duhet vetëm pak kohë, të paktën derisa temperatura të arrijë rreth 38.5°C.