[responsive-menu menu="logged-in-menu"]

Indira A.Hoxha: Trashëgimia mbi barazinë dhe pabarazinë në Kanunin e Lekë Dukagjinit



Me gjithë ashpërsinë e tij , Kanuni ka mundur t’i mbajë shqiptarët në kushte të një barazie të rreptë ndaj rregullit , ” qoftë edhe i familjes së Gjonmarkut ” , që do të thotë , qoftë dhe i shtëpisë që kishte për detyrë mbikëqyrjen e Kanunit . Sipas Kanunit , ” jeta e të mirit është një me jetën e te keqit ” , dhe ” gjaku shkon për gisht ” , që do të thotë të njëjtën gjë .

Shkrimtari Ismajl Kadare ka folur për hapësirën juridike tradicionale të popullit tonë , të ruajtur në Kanunin e Lekë Dukagjinit , duke vënë në dukje një gjymtim të saj , përjash timin e gruas nga çdo lloj veprimtarie , e cila kishte të bënte me përcaktimin , ndarjen , dhënien a fitimin e se drejtës , duke përfshirë edhe kuvendin në odën e miqve . Kanuni del nga barazia edhe në një përcaktim tjetër : të pozitës së privilegjuar të klerit në kuvend . Kanuni parasheh që ” prifti është ndorja e Famullis ” , ” prifti nuk bie me gjak e nuk çohet ne be ” ( nenin 4 , paragrafi 10 ) . Edhe me ndodhë që Meshtari të çohet në be , për ndonjë rast , ky vetëm do të njihet sa për njëhet e katër vetë . Po kështu , sanksionohen edhe favoret e kishës si institucion . Ajo ( kisha ) ” nuk gjobitet e s’ka peng më kend ” pra , qëndron mbi kanun.12 )
Kanuni i Lekë Dukagjinit , sikurse të gjithë kanunet , është produkt dhe pasqyrë e së drejtës feudale . Dy përjashtimet ekzistojnë njëra prej barazisë : përjashtimi i kishës prej detyrimit ndaj bashkësisë ( krahinës , Fla murit ) dhe pozita jashtëkanunore e gruas , janë gjurmë të kohërave mesjetare. Të tjerët , ” me qenë edhe i kullës së bajrakut ” , i nënshtrohen njësoj të njëjtit rregull . ” Edhe pse paria a krye , pengun do ta lëshojë në dorë të pleqve të vogjlisë , po bani kush vaj me të ” . Paragrafë të tillë , si ” çmimi i jetës së njërit është një ” , ” secili mbahet rrumbullak katërqind dërhemë në kandar ( në okë ) të vet ” ; përmbajnë një barazi të ashpër të njerëzve . Mund të pohohet pa druajtje se barazia e rreptë që ka sanksionuar e marrë në mbrojtje Kanuni është një vlerë e kryehershme e tij , natyrisht paramesjetare .
Në anën tjetër , edhe privilegjet e pabarazitë e Kanunit janë relative . Sepse në traditën shqiptare Kanuni nuk mund të ndahej nga kuvendi . Çfarë e ndalonte njëri mund ta lejonte tjetri . Çfarë e lejonte njëri , mund ta pezullonte tjetri . Ndonëse Kanuni e nënçmonte e nuk e lejonte gruan të rrinte në odën e burrave , shpesh kuvendi e ka pranuar gruan , duke i vlerësuar mençurin dhe zotësinë për të ndarë të drejtën .

Menu Title