.
×

HC-të në Deçan për interesa të manastirit



Msc. Adem Lushaj  Deçani është njëra ndër komunat që posedon resurse të shumta natyrore e që janë të favorshme për zhvillimin ekonomik, sidomos resurset që janë në masivin e Bjeshkëve të Nemuna. Lumëbardhi i Deçanit është njëri ndër resursit më të rëndësishme të zhvillimit, qoftë për atraksione turistike apo si burim i energjisë elektrike. Resurset natyrore duhet shfrytëzuar për zhvillim të qëndrueshëm, sikurse që duhet shfrytëzuar edhe Lumëbardhin tonë.

Mirëpo, zhvillimi i qëndrueshëm, pos komponentës ekonomike, ngërthen në vete, edhe komponentin social dhe atë mjedisor. Asnjë deçanas apo ekspert mjedisor, nuk është kundër shfrytëzimit të resurseve natyrore për qëllime ekonomike, e aq më pak për zhvillimin e Deçanit që ka mbetur ndër komunat më të pa zhvilluara, për arsye politike e të ndikuara nga Manastiri. Investimet që bëhen në ndërtimin e Hidrocentraleve në rrjedhën e Lumëbardhit, janë investime me prapavijë jo të mirë, ngase prapa këtyre investimeve qëndron Manastiri i Deçanit, i cili dirigjohet nga politika e Beogradit.

Në arsyetimin zyrtar të institucioneve, është thënë se “me ndërtimin e këtyre HC-ve, pos që do investohen rreth 55 milion euro, do kemi edhe shumë të punësuar dhe respektim të standardeve të duhura ligjore”. Këtë arsyetim zyrtar le ta vlerësojnë qytetarët e kësaj komune, pasi që janë vlerësuesit më të mirë për numrin e të punësuarve dhe si janë përfillur standardet ndërkombëtare. Pos këtyre, deçanasit në vazhdimësi po ankohen për mungesë të ujit për pije, sikurse që kishte raste kur uji ishte i pa përdorshëm, ngase ujësjellësi ishte dëmtuar gjatë kryerjes së punimeve.

Gjatë sezonës verore, deçanasit nuk kanë mundësi të shijojnë freskinë e ujit të Lumëbardhit dhe bukuritë natyrore që ofron “Gryka e Deçanit”, ngase mbi 10 km sasia më e madhe e ujit, futet nëpër tuba që dërgojnë për te “Hidrocentrali i Manastirit”. Futja e ujit nëpër tuba (gypa), duke lënë shtratin e lumit pa “asnjë pikë uji”, e rrezikon biodiversitetin natyror (gjatë verës rrezikohet minimumi biologjik për peshqit dhe shtazët ujore), paraqet krim mjedisor, e që është e dënueshme sipas Kodit Penal të Republikës së Kosovës.

Me investimet e bëra është shkel Ligji për Zonat e veçanta të mbrojtura, Nr. 03/L-039, i vitit 2008, përkatësisht Neni 5 i këtij Ligji. (Aktivitetet e Ndaluara brenda Zonave të Veçanta të Mbrojtura: a) ndërtimet apo zhvillimet industriale, të tilla si eksplorimi dhe shfrytëzimi i burimeve minerale dhe ndërtimi i digave, centraleve elektrike apo linjave të tensionit, furrave dhe fabrikave dhe rrugëve tranzite në zonat rurale; dhe b) ndërtimet apo zhvillimet që çojnë në shpyllëzimin apo ndotjen e mjedisit).

“Ligji në fjalë” nuk lejon investimet që zhvillojnë komunën, sidomos rregullimin e rrugës si parakusht për investime në projektet turistike. Pra, dyftyrësi në interpretim dhe respektim të këtij ligji, nga i cili përfiton vetëm manastiri. Ligji duhet të ndryshohet dhe të jep mundësinë për realizim të projekteve të cilat do jenë për interes të zhvillimit të qëndrueshëm.Adem Lushaj